Jak krytykować?

Katarzyna Nowak-Woźna, Edustacja.pl

Słyszymy, że trudniej krytykować siebie niż innych - łatwiej bowiem zauważyć błędy u kogoś, niż u siebie. Poza tym, liczymy się ze swoimi uczuciami i uważamy na nie. Wiemy, że krytyka może boleć. Kierujmy się zatem tymi uwagami krytykując innych.

Sposoby na zdrową krytykę

Zanim przystąpimy do krytyki, warto pamiętać o kilku istotnych sprawach, które pomogą nam krytykować i to tak, by nikogo nie zranić:

1. CEL KRYTYKI- Zastanówmy się, jaki jest cel krytyki - jeśli ma to być płytkie zaspokojenie naszego ego, poprzez zranienie kogoś, to lepiej sobie odpuścić. Jeżeli natomiast chcemy skłonić kogoś do zmiany postępowania, bądź przekonać do czegoś, w celu zmiany na lepsze, to intencje naszej krytyki są uzasadnione.

2. WPŁYW KRYTYKI - Krytykując pamiętajmy o wpływie, jaki może ona wywrzeć na odbiorcę: może go zranić, popsuć z nim stosunki. Może mu też pomóc, jeśli mamy rację, a osoba krytykowana uczyni pożytek z naszych uwag. Wówczas może być nam nawet wdzięczna.

3. SPOSÓB - Krytykować należy z taktem, wyczuciem, nie owijając jednocześnie w bawełnę.

4. KONKRETY - Nie krytykujmy wszystkich i za wszystko. Jeśli krytykujesz, to coś konkretnego: zachowanie, postawę, braki - skup się na tym, co istotne i stanowi sedno problemu, a swoje słowa popieraj precyzyjnymi, sensownymi argumentami. Najlepiej w sposób bezpośredni, zrozumiały i jasny wskazać dobre, a potem złe strony.

5. SZACUNEK - Jeśli masz coś do powiedzenia, zrób to twarzą w twarz, bezpośrednio i na osobności. Nie okazuj osobie krytykowanej swej wyższości. Nie próbuj upokarzać i kompromitować. Okaż swojemu rozmówcy szacunek, wówczas będzie szanował ciebie i liczył się z twym zdaniem.

6. TON KRYTYKI - Unikaj tonu napastliwego i rozkazującego. By złagodzić ton krytyki można zastosować zasadę ,"najpierw chwal, później krytykuj", wyraź aprobatę mocnych stron, by następnie wymienić to, nad czym osoba powinna popracować. Uważaj jednak, by nie przesadzić w którymś kierunku.

7. OPANOWANIE - Nie powinniśmy krytykować spontanicznie - lepiej opanować emocje i zachować rozsądny dystans do sprawy. Wskazany jest obiektywizm i jasność umysłu.

8. KRYTYKA NA BIEŻĄCO - Z tym, co masz do powiedzenia nie należy czekać zbyt długo, ponieważ może się pojawić wówczas wiele niejasności. Twoje słowa mogą być niezrozumiałe, gdy zostaną wypowiedziane w innym kontekście.

9. POMOC - Gdy już zdecydujemy się na konstruktywną krytykę np. postępowania (bądź jego braku) drugiej osoby, zaoferujmy jej swą pomoc, doradźmy i wskażmy, jak można poprawić sytuację, co zrobić i wspierajmy ową osobę w dążeniu do celu.

10. MOTYWACJA - Zmotywujmy odbiorcę krytyki do zmiany. Warto uświadomić mu, jakie skutki może owa zmiana przynieść i wymienić korzyści jakie za sobą niesie. Powinniśmy też chwalić i doceniać każdy wysiłek tej osoby włożony w pracę nad osiągnięciem celu.

Krytykuj i czerp z krytyki

Czasem trzeba użyć słów krytyki dla dobra czyjegoś, bądź konkretnej sprawy. Nie ma jednak uniwersalnego, jednego szablonu, którego należy się trzymać i stosować za każdym razem i dla wszystkich. Nie pozwala na to różnorodność charakterów i stanów psychicznych ludzi oraz mnogość sytuacji, od których zachowania są zależne. Owego wyczucia w kontaktach międzyludzkich trzeba się nauczyć poprzez doświadczenia.

Dzięki krytyce możesz dowiedzieć się czegoś więcej o sobie. Gdy osoba krytykująca kieruje się zdrowymi pobudkami, krytyka może pomóc ci w zmianie na lepsze. Inni często widzą to, czego my nie jesteśmy w stanie dostrzec, mogą nas też wyprowadzić z błędu. Warto ich posłuchać i przeanalizować sytuację, może rzeczywiście mają rację.



Czytaj także:

Jak zaplanować swoją karierę