Wybór tematu

Aneta Gajewska, Monika Winek

Możesz zaproponować swój własny temat, ale musisz to zrobić odpowiednio wcześniej, zgłaszając to nauczycielowi języka polskiego, zanim zostanie ogłoszona szkolna lista tematów na rok, w którym będziesz zdawać egzamin ustny.

Nie każdy temat może zostać zaakceptowany przez szkolną komisję egzaminacyjną. Pamiętaj, że zdajesz egzamin z języka polskiego, temat musi mieć odniesienie do polskiej literatury bądź języka polskiego i musi mieścić się w jednej z trzech kategorii:

Literatura

Korespondencja sztuk

Język

Dla kogo język, dla kogo literatura

Lekcje języka polskiego w największym stopniu przygotowują do tematów z pierwszej kategorii - LITERATURA; całą prezentację możesz stworzyć w oparciu o teksty poznane i omówione na lekcjach, co jest ułatwieniem i pułapką jednocześnie; jeżeli dużo czytasz, łączysz wątki i motywy, potrafisz ciekawie interpretować dzieła literackie i lubisz mówić o literaturze, przedstawiając własny punkt widzenia, to w tym dziale znajdziesz temat dla siebie.

Tematy z kategorii KORESPONDENCJA SZTUK wymagają prezentacji tekstów literackich w kontekście innych tekstów kultury (malarstwa, rzeźby, filmu, muzyki, fotografii etc.); daje to możliwość szerokiego wyboru i stworzenia bardzo efektownej prezentacji; tematy te zazwyczaj wykraczają poza program nauczania i wymagają ilustrowania omawianych zjawisk, a więc upewnij się wcześniej, że możesz zdobyć odpowiednie ilustracje; jeżeli twoje zainteresowania wykraczają poza program języka polskiego, umiesz syntetyzować różne zjawiska w sztuce, wybierz temat z tego działu.

W kategorii JĘZYK zamieszczone są tematy wymagające opanowania precyzyjnej terminologii koniecznej do przedstawienia zagadnień z zakresu nauki o języku; są to tematy dotyczące zazwyczaj jednego, konkretnie wskazanego problemu, który należy szczegółowo opracować w oparciu o rzetelną analizę przykładów; jeżeli lubisz ściśle wskazany zakres problemowy i masz zdolności analityczne, tu znajdziesz temat dla siebie.

Pułapki

Tematy źle sformułowane:

Światło i ciemność w literaturze i sztuce. - brak czasownika wskazującego, co należy z motywem zrobić (brak czasownika operacyjnego) np.: przedstaw, porównaj, omów

- temat zbyt obszerny, o niesprecyzowanym zakresie np.: w literaturze baroku i współczesnej

Jaką rolę w życiu człowieka pełnią maski? Odwołaj się do wybranych utworów literackich.

- temat wydaje się bardzo interesujący, ale pytanie nie odnosi się do literatury, a do psychologii i antropologii, nie mamy wskazanego elementu dzieła literackiego do analizy, nie wiemy, czy zająć się bohaterem literackim czy motywem, słowo maska jest wieloznaczne

Emigracja - wielki szpital Polaków. Wykorzystaj utwory pisarzy Wielkiej Emigracji oraz uchodźców od 1939 roku po lata osiemdziesiąte.

- temat ciekawy i oryginalny, jednak zawiera niejasną metaforę i tezę, jest tematem dla socjologa i historyka, nie zawiera czasownika operacyjnego i odniesienia do literatury, stąd nie wiadomo, jak utwory wykorzystać; jest to temat bardzo obszerny

Rola dzieł literackich źródłem przemyśleń dla współcześnie rządzących. Rozważ problem na wybranych przykładach literackich.

- temat pozornie efektowny, ale nielogiczny, kim jest osoba prezentująca - czyli ty - bibliotekarzem w bibliotece sejmowej, autorem antologii tekstów dla rządzących? Temat nie stawia problemu literackiego.