Znajdź kurs, studia, szkolenie

Reformacja (w Europie i w Polsce)

Katarzyna Tumiel
22.06.2009 , aktualizacja: 15.06.2011 15:08
A A A Drukuj
Marcin Luter

Marcin Luter

- dobra kościelne własnością państwa,

- zniesienie przymusowego celibatu duchownych,

- jedyne źródło wiary - Biblia,

- udzielanie komunii pod dwiema postaciami - chleba i wina,

- liturgia w języku angielskim,

- zachowanie dogmatów i obrzędów katolickich.

Historia zna próby przywrócenia katolicyzmu na terenach Wielkiej Brytanii, ale ostatecznie Elżbieta I uznała anglikanizm jako kościół państwowy i tym samym umocniła ten odłam religijny.

Reformacja we Francji

We Francji bardziej popularnym od luteranizmu stał się kalwinizm, a francuscy wyznawcy kalwinizmu nazywani byli hugenotami. W czasach reformacji w tym kraju doszło do krwawych wojen na tle religijnym. Wówczas we Francji istniała rywalizacja polityczna dwóch rodów Burbonów i Gwizjuszy (pierwszy sprzyjał hugenotom, a drugi katolikom), która w efekcie doprowadziła do walk zbrojnych. Skrajnym przejawem wojny religijnej była noc Świętego Bartłomieja z 23 na 24 sierpnia 1572, kiedy to w Paryżu wymordowano ogromną liczbę hugenotów. Walki udało się opanować pod koniec XVI wieku, kiedy tron francuski objął Henryk IV Burbon i ogłosił edykt nantejski (1598 rok). Religią panującą we Francji pozostał katolicyzm, ale zapewniono swobody polityczne i religijne dla hugenotów.

Reformacja w Polsce

Reformacja pojawiła się w Rzeczypospolitej Obojga Narodów około lat dwudziestych XVI wieku i istniała do połowy XVII wieku. Był to ruch religijny, który dążył do wprowadzenia zmian w polskim Kościele. Reformacja rozpowszechniła się wśród znacznej części szlachty oraz wśród mieszczaństwa pomorskiego, w dużej części niemieckiego pochodzenia, a także na Kielecczyźnie, Lubelszczyźnie i na Żmudzi.

Pod wpływem ruchów reformatorskich dziesięcina przestała być przekazywana na rzecz Kościoła. Jednak majątki ziemskie nie zostały odebrane duchowieństwu w takim stopniu, jak to miało miejsce w Zachodniej Europie.

Rozprzestrzenianiu się reformacji w Polsce sprzyjała także liberalna pod względem intelektualnym atmosfera na dworze królewskim, na dworach magnackich oraz biskupich. Dla biednych warstw społeczeństwa reformacja była swego rodzaju buntem, formą społecznego protestu.

W Polsce, inaczej niż w większości europejskich krajów, jednocześnie rozpowszechniły się różne odłamy chrześcijaństwa. Kalwinizm stał się głównym wyznaniem szlachty (przede wszystkim szlachty małopolskiej). Luteranizm, przyjął się (wcześniej niż kalwinizm) w Wielkopolsce, na Śląsku, Pomorzu, w Prusach Książęcych i w Kurlandii. Wielu zwolenników mieli również tzw. bracia czescy będący spadkobiercami husytów.

Polska reformacja również doprowadziła do powstania rodzimego wyznania, byli to tzw. bracia polscy (arianie). Głosili zasadę braterstwa wszystkich ludzi i zasadę tolerancji. Nie uznawali dogmatu Świętej Trójcy. Byli przeciwni udziałowi w wojnach, odbywaniu służby wojskowej i ingerencji państwa w sprawy religii.

Jednak w Polsce reformacja od samego początku nie miała zbyt dużych perspektyw, cierpiała na brak możnych protektorów i funduszy niezbędnych do rozwoju. Jedynie na Litwie magnaci Mikołaj Radziwiłł Czarny i Jan Kiszka finansowo wspomagali ruch reformatorski. Sytuacja Kościoła katolickiego nigdy nie była tak bardzo poważnie zagrożona i dlatego też ostatecznie kontrreformacja przyniosła oczekiwane skutki.

Reformacja pozostawiła wkład w kulturze polskiej. Powstało wówczas wiele dzieł literatury, głównie o tematyce religijnej. Utwory były pisane w języku polskim, co wpłynęło na rozwój i rozpowszechnienie naszego języka narodowego. Działaczami ruchu reformatorskiego było wielu słynnych pisarzy, naukowców, teologów. Ożywiony został ruch wydawniczy (powstawało wiele nowych drukarni), nastąpił rozwój oświaty, przede wszystkim szkolnictwa średniego, a nowopowstające placówki edukacyjne znane były z bardzo wysokiego poziomu nauczania.

Bibliografia:

Czubiński Antoni, Topolski Jerzy, Historia Polski, Wrocław 1988, ISBN 83-04-01919-1, Polska okresu odrodzenia. Rozkwit państwa demokracji szlacheckiej. Przełom w życiu gospodarczym i społecznym (1501-1618), s. 146-148

http://pl.wikipedia.org/wiki/Reformacja

http://pl.wikipedia.org/wiki/Reformacja_w_Polsce

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Polecamy