Znajdź kurs, studia, szkolenie

Proces jednoczenia monarchii Piastów

Paweł Jarczewski
15.01.2015 , aktualizacja: 15.01.2015 16:38
A A A Drukuj
Kazimierz I Odnowiciel

Kazimierz I Odnowiciel

Początkowo obaj władcy zgodnie panowali w swych częściach. Dopiero po nawiązaniu przez Władysława Łokietka kontaktów z królem Węgier Andrzejem III (listopad 1290 r.) spowodowało, iż obaj książęta znaleźli się w przeciwnych politycznie obozach. Przemysł II utrzymywał bowiem dobre stosunki z Przemyślidami w Czechach oraz margrabiami brandenburskimi.

Wojna domowa

W szybkim czasie, tak zarysowana polityczna konstelacja doprowadziła do wybuchu wojny domowej. W jej rezultacie, z niewyjaśnionych przyczyn Przemysł II po trwających niecały rok rządach w Krakowie, wycofał się nagle z Małopolski, przekazując swe prawa do dzielnicy królowi czeskiemu Wacławowi II.

Tytuły prawne którymi dysponował Wacław II, wystarczały zaledwie do legitymizacji władzy. Aby utrzymać się w małopolsce musiał zdobyć poparcie miejscowych elit, które stanęły przed trudnym wyborem, którego rezultatem miało być objęcie tronu przez obcego władcę. W obliczu perspektywy czeskiego panowania w małopolsce, w sierpniu 1291 r. doszło do pierwszych rozmów Małopolan z królem Czech.

Wyprawa Władysława Łokietka

W 1292 r. doszło do wielkiej wyprawy na Władysława Łokietka, dowodzonej osobiści przez Wacława II. Wobec przeważających sił Wacława II, Łokietek zawarł z nim upokarzający układ, na mocy którego zrzekał się swoich praw do ziemi krakowskiej i sandomierskiej. Ponadto w razie niedotrzymania warunków umowy miał przekazać królowi czeskiemu również swoje władztwo sieradzko - kujawskie.

Latem 1292 r. elita małopolska, ostatecznie, opowiedziała się za Wacławem II. W ten sposób został niekwestionowanym władcą zjednoczonej Małopolski. Tym samym, w grupie możnowładztwa małopolskiego zlikwidowano podziały wewnętrzne i przywrócono jedność.

Wielkopolska i małopolska

Po układzie w Sieradzu pomiędzy Władysławem Łokietkiem a Wacławem II, wydawało się, iż zjednoczenie wszystkich księstw piastowskich pod berłem jednego władcy będzie niemożliwe. Do ponownej walki o zjednoczenie państwa, stanęły naprzeciw siebie ponownie Wielkopolska Przemysła II oraz Małopolska Wacława II. Każdy z nich starał się pozyskać sojuszników spośród licznych książąt z dynastii Piastów.

Jednocześnie w 1293 r. za sprawą działań abp gnieźnieńskiego, doszło w Kaliszu do spotkania księcia wielkopolskiego z Piastami kujawskimi tj. Władysławem Łokietkiem i jego bratem Kazimierzem II łęczyckim. Wystawiono wówczas dokument w którym książęta zobowiązali się do wypłaty arcybiskupowi pewnej sumy pieniędzy z krakowskich żup solnych, co miało nastąpić po odzyskaniu Krakowa przez któregokolwiek z nich.

Wystawcy dokumentu tytułowali się dziedzicami Krakowa, podkreślając tym samym pretensję do Małopolski. Szczególnie istotny był powrót Przemysła II do tytulatury księcia Krakowa.

Koronacja Przemysła II

Zawiązana w ten sposób koalicja Wielkopolsko - Kujawska, wkrótce została wzmocniona min. małżeństwem Władysława Łokietka z córką ks. wielkopolskiego oraz objęciem rządów bezpośrednich nad Pomorzem, po śmierci Mściwoja II pomorskiego w 1294 r.

Wówczas zrodził się plan koronacji Przemysła II na króla Polski, co było prawdopodobnie reakcją na podobne plany Wacława II, który posiadając poparcie duchowieństwa krakowskiego również zaczął ubiegać się w Rzymie o koronę polską.

Podjęte starania o papieską zgodę Bonifacego VIII na koronacje Przemysła II zakończyły się wkrótce powodzeniem. 25 czerwca 1295 r. abp gnieźnieński Jakub Świnka koronował Przemysła II na króla Polski.

Śmierć Przemysła II

Królestwo Przemysła II pod względem terytorium ograniczało się jedynie do Wielkopolski oraz Pomorza Gdańskiego. Poza jego władzą pozostawała Małopolska. Tuż po akcie koronacji, Przemysł II dokonał objazdu Pomorza Gdańskiego, gdzie dokonał szeregu nadań dla instytucji kościelnych oraz rycerstwa. Działania te, wkrótce wywołały zaniepokojenie w Brandenburgii. Wówczas to, prawdopodobnie margrabiowie brandenburscy, ze względu na pomorską politykę króla, zdecydowali się go uprowadzić i wymusić na nim zrzeczenie się praw do tego księstwa. Pomysł swój zrealizowali w środę popielcową 8 lutego 1296 r. w Rogoźnie, gdzie zaskoczyli Przemysła, który ranny podczas walki został przez nich uprowadzony a następnie zamordowany przez Jakuba Kaszubę.

Przemysł II nie pozostawił męskiego potomka. Na mocy układów, władzę w Wielkopolsce miał objąć Henryk III, książę głogowski. Jednak stało się inaczej. Elity wielkopolski, na drodze elekcji ofiarowały tron wielkopolski, księciu kujawskiemu - Władysławowi Łokietkowi.

Pomimo podjętych decyzji, Henryk III głogowski, nie zrezygnował z walki o władzę i przyjął tytuł dziedzica Królestwa Polskiego i zbrojnie wkroczył na terytorium Wielkopolski. Już w marcu 1296 r. doszło do spotkania obydwu rywali. Wówczas obaj książęta zawarli w Krzywinie brzemienny dla Władysława Łokietka układ, w którym książę kujawski uznawał prawa Henryka III do części dzielnicy, dokonując jej podziału. Ponadto adoptował małoletniego syna Henryka III, obiecując, iż po osiągnięciu wieku pełnoletniego odda mu całe Pomorze. Gdyby zaś Łokietek zmarł bezpotomnie, wówczas władzę po nim w Wielkopolsce mieli dziedziczyć synowie Henryka III.

Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Polecamy