Znajdź kurs, studia, szkolenie

Amerykański atak jądrowy na Hiroshimę i Nagasaki

Bogusz Szymański
14.04.2009 , aktualizacja: 25.09.2009 15:49
A A A Drukuj
Projekt Manhattan

Impulsem do rozpoczęcia w Stanach Zjednoczonych prac nad bronią atomową był list Alberta Einsteina do prezydenta Franklina D. Roosevelta z sierpnia 1939 roku. List ten zawierał informację o możliwości skonstruowania nowego rodzaju broni, działającej na zasadzie rozbicia jądra atomowego. Ponadto, zwracał uwagę na groźbę wynikającą ze znacznych osiągnięć Niemiec hitlerowskich w badaniach nad tą dziedziną.

Po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej 7 grudnia 1941 roku prace nad bronią atomową uległy przyspieszeniu. W 1942 roku rozpoczęto projekt badawczy o kryptonimie "Projekt Manhattan". Kierownikiem całości projektu został generał Leslie Groves, a kierownikiem naukowym dr Robert J. Oppenheimer.

Rząd Stanów Zjednoczonych przeznaczył na "Projekt Manhattan" sumę 2 miliardów dolarów (24 miliardy wg kursu z 2008 roku). Za sumę tę wybudowano m.in. liczne placówki badawcze, z których najważniejszą było laboratorium w Los Alamos w stanie Nowy Meksyk, gdzie prowadzono prace nad gotową bronią atomową.

Wojenne plany wykorzystania broni atomowej

Gdy w maju 1945 roku kończyła się II wojna światowa w Europie, amerykańskie prace nad bronią atomową nie były jeszcze w pełni ukończone. Postanowiono zatem użyć broni atomowej przeciwko Japonii, która wciąż odmawiała kapitulacji.

18 czerwca 1945 roku prezydent Harry Truman zaakceptował plan inwazji wysp japońskich. Operacja ta, oznaczona kryptonimem "Olympic" miała rozpocząć się 1 listopada 1945 roku. Ze względu na fanatyczny opór stawiany przez żołnierzy japońskich podczas dotychczasowych potyczek z amerykanami, przewidywane straty wojsk amerykańskich w wynosiły aż 35 proc. Bomba atomowa dawała szansę zmuszenia Japonii do kapitulacji bez ponoszenia ogromnych strat związanych z inwazją.

Pierwszy ładunek atomowy

W toku prac w "Projekcie Manhattan" zaprojektowano dwa rodzaje ładunków atomowych - jeden z nich wykorzystywał do reakcji jądrowej izotop uranu 235, drugi zaś - izotop plutonu 239. Ze względu na znacznie wyższy poziom komplikacji bomby "plutonowej", podjęto decyzję o wypróbowaniu wpierw jej prototypu. Projekt bomby "uranowej" uznano za dostatecznie prosty by przystąpić od razu do budowy ładunku bojowego.

Pierwszy ładunek atomowy, nazwany "Gadget" został zdetonowany o godzinie 5:30 rano, 16 lipca 1945 roku na pustyni w pobliżu miasteczka Alamagordo w stanie Nowy Meksyk. Eksplozja miała moc równą 20 kilotonom, czyli 20 tysiącom ton trotylu (TNT), była widoczna z odległości 160 kilometrów a w miejscu wybuchu powstał krater o średnicy 330 metrów i głębokości 3 metrów.

Tego samego dnia, przebywający na konferencji w Poczdamie prezydent Harry Truman otrzymał telegram z wiadomością o pomyślnym przebiegu testu, a następnego dnia do Poczdamu przybył kurier wiozący film z przebiegu eksplozji.

Zadowolony z przebiegu próby, Harry Truman poinformował radzieckiego przywódcę, Józefa Stalina, o posiadaniu przez Stany Zjednoczone nowej broni o wielkiej sile. Józef Stalin nie zareagował, gdyż był zorientowany w postępach amerykańskich badań nad bronią atomową. Zatrudnieni przy "Projekcie Manhattan": Klaus Fuchs, Theodore Hall i David Greenglass byli jednocześnie agentami radzieckiego wywiadu.

"Little Boy" i "Fat Man"

Od czerwca 1945 roku, na wyspie Tinian w archipelagu Wysp Mariańskich znajdowała się specjalna jednostka amerykańskiego lotnictwa, której zadaniem było dokonanie planowanego ataku atomowego na Japonię. Wyposażenie tej jednostki stanowiły samoloty B-29 "Superfortress" (Superforteca), które były wówczas największymi i najnowocześniejszymi bombowcami na świecie.

W połowie lipca 1945 roku, poza ładunkiem "Gadget", Stany Zjednoczone posiadały jeszcze dwie gotowe bomby atomowe. Bomba "Little Boy" (Chłopczyk) zawierała ładunek uranowy, zaś bomba "Fat Man" (Grubas) - plutonowy. Zaraz po przeprowadzeniu udanej próby atomowej w Alamagordo, obie bomby zostały umieszczone na pokładzie krążownika. Rejs z San Francisco na Wyspy Mariańskie zakończył się 26 lipca.

Ataki atomowe na Hiroshimę i Nagasaki

26 lipca 1945 roku przywódcy Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Chin: Harry Truman, Winston Churchill i Chang Kai-Shek, wydali tzw. deklarację poczdamską. Było to ultimatum żądające bezwarunkowej kapitulacji Japonii i grożące "nieuchronnym i całkowitym zniszczeniem" w razie odmowy. Wobec odrzucenia deklaracji poczdamskiej przez Japonię, prezydent Harry Truman nakazał przeprowadzenie ataku atomowego.

Pierwszy w dziejach ludzkości atak atomowy odbył się 6 sierpnia 1945 roku, o godzinie 8:16. Bomba atomowa "Little Boy" została zrzucona z samolotu o nazwie własnej (kryptonimie radiowym) "Enola Gay", pilotowanego przez pułkownika Paula Tibbetsa. Ponadto w ataku uczestniczyły jeszcze dwa bombowce z aparaturą pomiarową. Celem pierwszego ataku wybrano Hiroshimę, wówczas ćwierćmilionowe miasto. Wybuch o mocy odpowiadającej 13 tysiącom ton trotylu spowodował śmierć 78 tysięcy ludzi, ciężkie rany u 37 tysięcy, zaś 14 tysięcy uznano za zaginione. Do 1950 roku z przyczyn związanych z atakiem atomowym zmarło łącznie około 200 tysięcy ludzi. Ponadto, w Hiroshimie zniszczeniu lub ciężkiemu uszkodzeniu uległo 90% budynków.

Trzy dni po ataku na Hiroshimę, Stany Zjednoczone przeprowadziły kolejny atak atomowy. 9 sierpnia 1945 roku, o godzine 11:02 zbombardowane zostało Nagasaki. Nalot został przeprowadzony w identyczny sposób jak na Hiroshimę, jednak tym razem bomba ("Fat Man") została zrzucona z samolotu "Bocks Car" pilotowanego przez majora Charlesa Sweeneya. Wybuch miał moc 21 tysięcy ton trotylu i zabiła 45 tysięcy ludzi, zaś około 60 tysięcy było poszkodowanych. Nieco mniejsza ilość zabitych niż w Hiroshimie, pomimo większej mocy bomby, wynikała z pagórkowatego ukształtowania terenu w Nagasaki, co osłabiło skutki wybuchu.

Kapitulacja Japonii

9 sierpnia 1945 roku Związek Radziecki wypowiedział wojnę Japonii, a jego wojska zaatakowały japońską Armię Kwantuńską w Mandżurii. Pomimo beznadziejnej sytuacji, japońscy dowódcy wojskowi zdecydowani byli na fanatyczną walkę do końca.

Pod wpływem ataków atomowych i klęski Armii Kwantuńskiej, cesarz Hirohito nakazał 10 sierpnia kapitulację na warunkach deklaracji poczdamskiej. W nocy z 14 na 15 sierpnia 1945 roku zakończyły się działania wojenne. 2 września 1945 roku delegacja japońska podpisała akt kapitulacji, kończąc tym samym II wojnę światową.

Ocena ataku atomowego na Hiroshimę i Nagasaki

Amerykański atak atomowy na Hiroshimę i Nagasaki pozostaje przedmiotem wielu kontrowersji. Krytycy wskazują, że według ocen wywiadu amerykańskiego, sytuacja wojskowa i gospodarcza Japonii była tak zła, że do kapitulacji doszłoby przed końcem roku 1945, nawet bez użycia broni atomowej. Podkreśla się też moralne aspekty ataku na ludność cywilną. Z kolei zwolennicy ataku podkreślają, że umożliwił on skrócenie wojny i, paradoksalnie, ograniczenie ofiar, także wśród ludności cywilnej.

Istotnym motywem użycia broni atomowej, było wykazanie amerykańskiej przewagi technologicznej. Monopol na posiadanie nowej broni miał zapewnić Stanom Zjednoczonym dominację w powojennym świecie. Wbrew intencjom amerykanów, monopol ten utrzymał się zaledwie do 1949 roku, gdy własną bombę atomową skonstruował Związek Radziecki.

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Polecamy