Znajdź kurs, studia, szkolenie

Kongres Wiedeński

Michał Minałto
26.05.2009 , aktualizacja: 26.05.2009 17:13
A A A Drukuj
Kongres Wiedeński - konferencja międzynarodowa z udziałem przedstawicielu szesnastu europejskich państw, zwołana do Wiednia, odbyła się pomiędzy wrześniem 1814 a czerwcem 1815 roku.

Zasadniczym celem Kongresu Wiedeńskiego było określenie i utrwalenie nowego ładu w Europie po Wielkiej Rewolucji Francuskiej i wojnach napoleońskich. Był to pierwszy od Pokoju Westfalskiego przykład próby określenia ładu międzynarodowego na skalę naszego kontynentu.

Nowy ład międzynarodowy i jego zasady

Kongres zwołany został na mocy I Pokoju Paryskiego, kończącego działania wojenne Koalicji przeciwko Cesarstwu Napoleona i określającego nowe granice i ustrój przegranej Francji. Zasadniczy głos decyzyjny posiadały Rosja (car Aleksander I), Austria (kanclerz Klemens von Metternich), Wielka Brytania (Minister Spraw Zagranicznych Robert S. Castlereagh), Prusy (Minister Karl August von Hardenberg) oraz nowe władze Francji (książę Charles Maurice de Talleyrand-Perigord), zebrani w tak zwanym Komitecie Pięciu.

Nowy ład międzynarodowy oparto na trzech zasadach: legitymizmu, restauracji i równowagi sił.

- Legitymizm określał nienaruszalność panujących historycznych dynastii. Zakładał, że władza pochodzi w swej istocie od Boga, a nie od ludu. Tym samym niedopuszczalna jest rewolucja czy demokratyzacja.

- Zasada restauracji polegała natomiast na przywracaniu obalonych przez Napoleona monarchii i dynastii oraz częściowych zmian w prawie, które przywrócą idee prawne sprzed okresu Rewolucji Francuskiej. Był to wyraz konserwatyzmu idei Kongresu Wiedeńskiego.

- Koncepcja równowagi sił zaś zakładała, że niedopuszczalne jest, aby którekolwiek z państw Europy przewyższało siłą inne państwa, potencjalnie zagrażając ich interesom. W przypadku, gdyby zaistniała sytuacja nierównowagi, pozostałe państwa europejskie miałyby prawo podjąć interwencję, w tym zbrojną, na rzecz przywrócenia kontynentalnej równowagi. Tak więc Kongres Wiedeński potwierdzał legalność wojny w obronie interesów europejskich władców. Aby zagwarantować działanie idei równowagi sił w praktyce oraz zapobiec szerzeniu idei rewolucyjnych, Rosja, Austria i Prusy powołały Święte Przymierze, do którego w następnych latach przystąpiły niemal wszystkie państwa Europy i Turcja.

Zmiany terytorialne

Zgodnie z zasadą restauracji przywrócono monarchie obalone przez Napoleona i w wyniku Rewolucji Francuskiej. We Francji tron objął Ludwik XVIII Burbon, brat straconego na gilotynie Ludwika XVI.

Kongres Wiedeński podjął też szereg decyzji terytorialnych. Między innymi utworzono Związek Niemiecki pod przewodnictwem Austrii. Połączono obszar Holandii i Belgii w Królestwo Niderlandów. Odtworzono Państwo Kościelne. Norwegia przeszła pod panowanie szwedzkie, Rosja otrzymała Finlandię i Besarabię (Mołdawię). Zmian terytorialnych dokonano także w koloniach, głównie na korzyść Wielkiej Brytanii.

Sprawa Polski na Kongresie Wiedeńskim

Postanowienia Kongresu Wiedeńskiego dotyczyły też terenów Polski, znajdującej się pod rozbiorami. Na nowo określono granice Prus, Austrii i Rosji - między innymi poprzez to Warszawa znalazła się w granicach zaboru rosyjskiego jako stolica powołanego Królestwa Polskiego w unii personalnej z Rosją. W zaborze pruskim powołano Wielkie Księstwo Poznańskie obejmujące obszar od Poznania po Toruń. Jako, że Kraków znalazł się niemal na styku granic Prus, Rosji i Austrii, wyodrębniono Rzeczpospolitą Krakowską, osobny twór pod patronatem wszystkich trzech zaborców.

Nowy ład międzynarodowy określony przez Kongres Wiedeński i strzeżony przez Święte Przymierze przyczynił się do utrwalenia stanu rzeczy w Europie i uniemożliwił na dziesięciolecia wszelki wysiłek na rzecz przywrócenia państwowości polskiej, dlatego też czasem Kongres Wiedeński nazywany jest IV rozbiorem Polski. Niemniej, na Kongresie Wiedeńskim obecni byli też Polacy, w tym książę Adam Jerzy Czartoryski jako delegat Rosji.

Inne postanowienia Kongresu Wiedeńskiego

Pokonaną Francję objęto kontrybucją, mającą być zadośćuczynieniem za wywołanie wojny. Kwotę 700 mln franków Francją spłaciła w trzy lata.

Kongres Wiedeński przyczynił się do kodyfikacji zasad nowożytnej dyplomacji. Obrane zasady protokołu dyplomatycznego obowiązywały do końca pierwszej wojny światowej. Podpisano też deklarację znoszącą handel niewolnikami z udziałem państw europejskich. Szwajcarii zapewniono wieczystą neutralność (zasada ta obowiązuje do dziś).

Idee Kongresu Wiedeńskiego

Kongres utrwalił też na dziesięciolecia konserwatywną ideologię wedle której wszelka demokratyzacja i idee rewolucyjne są niebezpieczne i niepożądane. Przywrócił znaczenie arystokracji i kleru oraz dawne hierarchie w społeczeństwie. Po Kongresie Wiedeńskim w Europie konsekwentnie rozbudowywano mechanizmy kontroli, policję, cenzurę, zrewidowano treści nauczania w szkołach.

Legenda Kongresu Wiedeńskiego

W obradach udział wzięło w sumie ponad 100 000 osób, w tym 150 koronowanych głów, monarchów, książąt. Ze względu na wielce niesformalizowany charakter części obrad, przetrwała legenda roztańczonego Kongresu, pełnego bali, rautów, koncertów. Kongres Wiedeński przetrwał w pamięci i kulturze jako synonim zabawy i symbol Wiednia, stolicy ówczesnej kultury i muzyki.

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Polecamy