Znajdź kurs, studia, szkolenie

Konferencje Wielkiej Trójki: Teheran, Jałta, Poczdam

Paweł Jarczewski
11.08.2009 , aktualizacja: 11.08.2009 11:41
A A A Drukuj
Tło polityczne

Konferencja Wielkiej Trójki w Teheranie 28listopad - 1 grudnia 1943 r. została przygotowana niezwykle starannie. Konferencję poprzedziło w dniach 18 - 20 październik 1942 r. spotkanie ministrów spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego. Obrady miały na celu min. przygotowanie spotkani przywódców trzech mocarstw: Winstona Churchilla, Franklina D. Roosevelta i Józefa Stalina, i wstępne rozpatrzenie najważniejszych problemów, które wiązały się z toczącą się wojną min. przyjęto zasadę bezwarunkowej kapitulacji Niemiec, podjęto decyzję o odbudowie po wojnie państwa austriackiego. Ponadto zgodnie zaopiniowano deklarację, która zapowiadała ukaranie po wojnie zbrodniarzy wojennych.

Oprócz tego podczas spotkania, brytyjski minister spraw zagranicznych Anthony Eden, zasugerował potrzebę przywrócenia stosunków polsko - radzieckich oraz uznania Armii Krajowej jako armii sojuszniczej, co zostało przez Wiaczesław Mołotowa całkowicie zignorowane. Ostatecznie uzgodniono, iż sprawa polska zostanie omówiona i rozstrzygnięta przez Wielką Trojkę ponad głowami Polaków.

Podjęto decyzję, iż pierwsze spotkanie przywódców trzech mocarstw odbędzie się w Teheranie (stolica Persji - późniejszy Iran)

Konferencja

Konferencja w Teheranie odbyła się w dniach od 28 listopada do 1 grudnia 1943 r. Było to pierwsze w dziejach koalicji antyhitlerowskiej spotkanie przywódców trzech mocarstw, tzw. Wielkiej Trójki: W. Churchilla, F.D. Roosevelta, J. Stalina.

Jej zasadniczym celem było uzgodnienie współdziałania w dalszym prowadzeniu wojny. Premier Wielkiej Brytanii W. Churchill jeszcze raz próbował przeforsować swoją koncepcję utworzenia drugiego frontu na Bałkanach i uderzenia w kierunku północnym oraz nadania większego znaczenia frontowi włoskiemu. Jednak wobec stanowczych sprzeciwów J. Stalina i całkowicie mu uległego prezydenta Stanów Zjednoczonych, ostatecznie przyjęto plan zaatakowania Niemiec od strony Francji (wybrzeże Normandii).

Podjęto decyzję, iż cała operacja rozpocznie się w maju 1944 r. Ustalono zasady współpracy alianckiego Naczelnego Dowództwa Sił Ekspedycyjnych z Naczelnym Dowództwem Radzieckich Sił Zbrojnych.

Zarząd

Strona radziecka zasadniczą wagę przywiązywała do spraw wojskowych związanych w działaniami militarnymi przeciwko państwom "osi". Uzgodniono zwiększenie pomocy materialnej dla jugosłowiańskiej partyzantki Jospia Broz - Tito. Oprócz tego, za jeden z najistotniejszych celów wspólnej polityki w basenie Morza Śródziemnego uznano wciągnięcie do toczącej się wojny po stronie aliantów Turcji.

Wśród wielu zagadnień politycznych poruszanych podczas konferencji, obok sprawy polskiej na czoło wysunęła się także sprawa niemiecka. Prezydent USA F. D. Roosevelt stał na straży stanowiska, iż po zakończeniu wojny, Niemcy należy podzielić na 5 państw. Inna koncepcję wysuwał przywódca Związku Radzieckiego J. Stalin, który domagał się okupacji Niemiec jako całości. Wobec zasadniczej sprzeczności w tej kwestii, sprawę niemiecką oddano ręce utworzonej na koniec konferencji Europejskiej Komisji Doradczej.

Konferencja Wielkiej Trójki w Teheranie, pierwszy raz choć jeszcze nie zupełnie jasno podzieliła powojenną Europę na strefy wpływów. Za cenę radzieckiej obietnicy przyłączenia się do wojny przeciwko Japonii, natychmiast po ostatecznym zwycięstwie nad III Rzeszą, J. Stalinowi pozostawiono wolną rękę na Węgrzech, w Rumunii, Bułgarii, Polsce oraz w państwach bałtyckich. W ten sposób zignorowano prawo tych państw do powojennej suwerenności. Oprócz tego oddano ZSRR połowę Prus Wschodnich, poczyniono obietnice przyznania Wysp Kurylskich należących wówczas do Japonii, oraz częściowych wpływów ZSRR w Austrii i Jugosławii.

Wszystkie te ustalenia miały jedynie charakter ustnych uzgodnień i na wniosek F. D. Roosevelta miały pozostać tajemnicą Wielkiej Trójki.

Konferencja w Jałcie 1945 rok

Tło polityczne

Efektowne sukcesy Armii Czerwonej, która z początkiem stycznia 1945 r. z impetem rozpoczęła marsz ku Berlinowi, miały zostać politycznie wykorzystane podczas kolejnego spotkania Wielkiej Trójki, które wyznaczono na 4 - 11 luty 1945 r., które miały stanowić możliwie jak najmocniejszą pozycję przetargową przywódcy ZSRR.

Wprawdzie szereg ustaleń pomyślnych dla J. Stalina uzgodniono podczas pierwszego spotkania Wielkiej Trójki w Teheranie w 1943 r. ale okazane w grudniu 1944 r. przez Wielką Brytanię i Stany Zjednoczone niezadowolenie, które wynikało ze zbytniego pośpiechu w utworzeniu posiadającego komunistyczny charakter Rządu Tymczasowego w Polsce zmuszały przywódcę z ZSRR do wykazania się na najbliższej konferencji przekonującymi sukcesami militarnymi. W momencie gdy W. Churchill i F. D. Roosevelt przybyli do Jałty (Krym) Armia Czerwona okupowała już państwa bałtyckie, Finlandię, Rumunię, Bułgarię, Polske oraz cześć Jugosławii, Węgier i Czechosłowacji.

Konferencja

Druga konferencja Wielkiej Trójki w Jałcie (Krym) trwająca od 4 do 11 lutego 1945 r. miała decydujące znaczenie dla powojennego ładu. Wiele kwestii, które miały stanowić treść spotkania zostało omówionych już w Teheranie. Natomiast w Jałcie miały one przybrać formę uchwał.

Podczas obrad zamierzano także określić dalsze środki jak najszybszego zakończenia prowadzonej wojny, podjąć decyzję w sprawie struktury i zakresu działania Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), która miała zastąpić działającą w okresie międzywojennym Ligę Narodów. Ponadto zamierzano skonkretyzować ostateczną koncepcję podziału powojennych Niemiec na strefy okupacyjne, a Europy na strefy wpływów.

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Polecamy