Znajdź kurs, studia, szkolenie

Rewolucja październikowa (listopadowa)

Bogusz Szymański
12.08.2009 , aktualizacja: 12.08.2009 15:25
A A A Drukuj
Rewolucja lutowa (marcowa) w Rosji

Rewolucja lutowa w Rosji doprowadziła do abdykacji 2 (14 wg nowego stylu) marca cara Mikołaja II. Powstały w wyniku rewolucji lutowej Rząd Tymczasow ogłosił powołanie republiki demokratycznej, gwarancje swobód obywatelskich, amnestię polityczną i zniesienie przywilejów stanowych i narodowościowych. Zapowiedziano zwołanie Konstytuanty mającej zadecydować o przyszłym ustroju Rosji i kontynuowanie walki z Niemcami i Austro-Węgrami aż "do zwycięskiego końca".

Do miana najważniejszego organu władzy w Rosji aspirowała też utworzona przez mienszewików i eserowców Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Z tego powodu miesiące po rewolucji lutowej są określane jako "okres dwuwładzy".

Rewolucja lutowa przyniosła okres wolności politycznej, jakiego Rosja dotąd nigdy nie zaznała. Dawała wielkie nadzieje na przemiany ustrojowe zgodne z oczekiwaniami społecznymi. Mimo to, od samego początku sprzeciw ludności budziła deklaracja Rządu Tymczasowego w kwestii kontynuowania wyczerpującej społeczeństwo wojny.

Tezy kwietniowe Włodzimierza Lenina

Bolszewicy odegrali niewielką rolę w rewolucji lutowej gdyż większość ich czołowych przywódców znajdowała się na emigracji lub na zesłaniu. Rząd niemiecki zdecydował się udzielić pomocy w powrocie ze Szwajcarii przywódcy bolszewików, Włodzimierzowi Leninowi. Niemcy liczyli, że działaność bolszewików spowoduje wzrost nastrojów antywojennych w Rosji i wyeliminowania jej z wojny.

Do Rosji Włodzimierz Lenin powrócił 3 (16) kwietnia 1917 roku poprzez Niemcy, Szwecję i Finlandię w specjalnym pociągu zapewnionym przez rząd Niemiec. Następnego dnia - 3 (17) kwietnia, ogłosił tzw. tezy kwietniowe - wytyczne programowe dla partii bolszewickiej w walce o władzę.

Tezy kwietniowe stawiały za cel obalenie Rządu Tymczasowego i przejęcie władzy przez bolszewików, co miało doprowadzić do wprowadzenia ustroju komunistycznego. Kluczowym hasłem bolszewickiej propagandy stało się zawołanie "Cała władza w ręce rad!". Ponadto, w celu pozyskania poparcia ludności wiejskiej i żołnierzy rzucono hasło nacjonalizacji ziemi i natychmiastowego zawarcia pokoju.

Powstanie rządu Aleksandra Kiereńskiego

Z inicjatywy ministra wojny - eserowca Aleksandra Kiereńskiego, 16 czerwca 1917 roku podjęto wielką ofensywę na Wołyniu. W owym czasie armia rosyjska była już jednak poważnie osłabiona antywojenną propagandą bolszewików. Z tego powodu ta tzw. "ofensywą Kiereńskiego", wkrótce załamała się z wielkimi stratami. Wieści o klęsce przyczyniły się do dalszego osłabienia pozycji Rządu Tymczasowego.

Zaistniała sytuacja zachęciła bolszewików do podjęcia próby sił z Rządem Tymczasowym. W dniach 3-7 (16-20) lipca 1917 roku miały miejsce w Piotrogrodzie masowe manifestacje pod hasłami bolszewickimi i antywojennymi. Demonstracje te zostały krwawo stłumione, zaś czołowych działaczy bolszewickich aresztowano. Włodzimierz Lenin zbiegł do Finlandii, a partia bolszewicka została zdelegalizowana i musiała przejść do konspiracji.

Pomimo poskromienia bolszewików, Rząd Tymczasowy nie był w stanie poradzić sobie z kryzysem gospodarczym i postępującym paraliżem aparatu państwowego. Z tego powodu, 24 lipca (6 sierpnia) 1917 roku książe Grigorij Lwow ustąpił ze stanowiska szefa Rządu Tymczasowego, a jego miejsce zajął Aleksander Kiereński.

Pucz Korniłowa. Przygotowania do rewolucji bolszewickiej

25 sierpnia (7 września) 1917 roku głownodowodzący armii rosyjskiej generał Ławr Korniłow, na wieść o rzekomej rewolcie bolszewickiej w Piotrogrodzie, wysłał w kierunku stolicy oddziały kawalerii. Aleksander Kiereński uznał to za próbę przejęcia władzy i zwrócił się do działających w konspiracji bolszewików z prośbą o wsparcie w odparciu rzekomego "puczu Korniłowa". W zamian za skuteczną pomoc zniósł ograniczenia wobec partii bolszewickiej i zwolnił jej działaczy z więzienia.

Wykorzystanie przez Aleksandra Kiereńskiego bolszewików przeciwko armii spowodowało gwałtowny spadek poparcia dla kierowanego przez niego rządu. Wzrósł natomiast prestiż bolszewików, którzy stopniowo zdobyli przewagę w Radzie Piotrogrodzkiej.

1 (14) września 1917 roku Rząd Tymczasowy proklamował powstanie republiki i powołanie pięcioosobowego Dyrektoriatu z Aleksandrem Kiereńskim na czele. 7 (20) października do Piotrogrodu powrócił potajemnie Włodzimierz Lenin. Zainicjował on utworzenie Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego (Rewkom), prowadzącego przygotowania do rewolucji.

Rewolucja październikowa

Rewolucja październikowa wybuchła w nocy z 24 na 25 października (6 na 7 listopada) 1917 roku. Komitet Wojskowo-Rewolucyjny, rezydujący w pałacu Smolnym, mógł liczyć na około 60 tysięcy członków Gwardii Czerwonej. Rząd Tymczasowy dysponował w Piotrogrodzie zaledwie ok. 10 tysiącami żołnierzy, co przesądzało o wyniku starcia.

W krótkim czasie Gwardia Czerwona opanowała kluczowe punkty miasta: mosty, dworce kolejowe, poczty i centrale telefoniczne, gmachy państwowe i banki, elektrownie itd. Jedynym ważnym punktem miasta pozostającym pod kontrolą Rządu Tymczasowego była jego siedziba - Pałac Zimowy.

Rankiem 25 października (7 listopada) opublikowana została odezwa "Do obywateli Rosji" informująca o przejęciu władzy przez Komitet Wojskowo-Rewolucyjny. Ponadto, zapowiadała ona wycofanie się Rosji z wojny i reformę rolną.

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Polecamy