Znajdź kurs, studia, szkolenie

Mieszko I

Dorota Janiszewska
21.05.2009 , aktualizacja: 21.05.2009 14:35
A A A Drukuj
Mieszko I - książę Polan i pierwszy historycznie poświadczony (choć niekoronowany) władca Polski z dynastii Piastów. Rządził w latach ok. 960-992, przyjmując w roku 966 chrzest Polski z rąk czeskich przyczynił się do zjednoczenia ziem polskich plemion i zapoczątkowania polskiej państwowości.

Początki państwa polskiego

Słowianie, zaliczani do ludów indoeuropejskich, przybyli na tereny wokół dorzeczy Wisły, Warty i Sanu ok. II roku n.e. Do X wieku opanowali szerokie terytoria między rzeką Łabą na zachodzie a Wołgą na wschodzie oraz między Bałtykiem na północy i Morzem Czarnym na południu. Z tego względu dokonano podziału plemion słowiańskich na następujące grupy: Słowianie Zachodni (plemiona polskie, wieleckie, serbołużyckie, czeskie i słowackie), Słowianie Wschodni (plemiona ruskie) i Słowianie Południowi (plemiona słoweńskie, serbskie i chorwackie).

W X wieku plemiona polskie rozciągały się od Bałtyku po Karpaty, a granice między nimi stanowiły naturalne przeszkody geograficzne, jak rzeki czy puszcze. Dlatego w tamtym okresie wyróżniamy następujące plemiona polskie: Wiślanie i Mazowszanie nad Wisłą, Polanie nad Wartą, Pomorzanie nad Bałtykiem oraz plemiona śląskie nad Odrą. Dwa z nich, Wiślanie i Polanie, utworzyły już w IX wieku państwa plemienne, jednak pierwsza historyczna relacja na temat władcy Polan - księcia Mieszka pochodzi dopiero z roku 963 i opowiada o walkach, które toczył Mieszko z plemieniem Wieletów.

Polityka wewnętrzna Mieszka I

Mimo iż kroniki Galla Anonima wymieniają przodków Mieszka I - Leszka, Siemowita i Siemomysła jako panujących w Gnieźnie, to jednak dopiero książę Mieszko I uznany został za historycznie pierwszego, choć niekoronowanego władcę Polski.

Proces jednoczenia polskich ziem za Mieszka I odbywał się drogą podboju i podporządkowania pokonanych plemion słowiańskich. W momencie chrztu Polski w roku 966 Mieszko I panował na ziemiach Wielkopolski, Kujaw, Mazowsza i częściowo Pomorza, o które walczył z plemionami niemieckimi i wieleckimi. Dopiero dzięki zwycięstwu w bitwie pod Cedynią w roku 972 Mieszko podporządkował sobie Pomorze Zachodnie, a pod koniec życia przyłączył jeszcze do Polski Śląsk. Centrum władzy skupione było na ziemiach należących do Polan, a głównymi grodami pozostawały Poznań, Giecz i Ostrów Lednicki, leżące niedaleko gnieźnieńskiej stolicy.

Ocenia się, iż państwo Mieszka I liczyło około miliona mieszkańców, jednak zaludnienie ze względu na przeszkody naturalne było nierównomierne i skupione głównie w dolinach wielkich rzek, gdzie żyzne gleby umożliwiały rozwój rolnictwa.

Polityka zewnętrzna Mieszka I

Mieszko I przez cały okres swych rządów dał się poznać jako władca dążący do niezależności politycznej. A przede wszystkim uniknąć chciał bezpośredniego uzależnienia od Cesarstwa Niemieckiego. Z niemieckimi plemionami toczył Mieszko I walki o Pomorze Zachodnie, zdobyte wreszcie w roku 972 po zwycięskiej bitwie pod Cedynią.

Ówczesny cesarz niemiecki - Otton I przejawiał tendencje uniwersalistyczne i postawił sobie za cel podporządkowanie sobie plemion słowiańskich. Miało się to dokonać poprzez chrystianizację Polski za pośrednictwem duchowieństwa niemieckiego, które utworzyło swoje placówki misyjne na pograniczu niemiecko-słowiańskim. Jednakże Mieszko I chciał uniknąć zależności od Niemiec i szukał sprzymierzeńca w Czechach.

Temu celowi miało służyć małżeństwo Mieszka I z czeską księżniczką Dobrawą, zawarte w roku 965. Krótko po tym, w roku 966 książę Mieszko I przyjął chrzest za pośrednictwem czeskim. Najpierw ochrzcił się sam książę i jego dwór, a misje chrystianizacyjne wśród społeczeństwa trwały jeszcze kilka wieków. W Gnieźnie zostało utworzone pierwsze polskie biskupstwo, a wedle relacji niemieckiego kronikarza Thietmara pierwszymi biskupami zostali Jordan i Unger.

Dyplomacja Mieszka I

Przyjęcie przez Mieszka I chrztu za pośrednictwem Czech miało niezwykle istotne znaczenie. Z jednej strony wprowadziło Polskę do społeczności chrześcijańskiej i podniosło prestiż Mieszka I na arenie europejskiej, a jednocześnie uchroniło Słowian przed przymusową chrystianizacją ze strony Niemiec i wzmocniło pozycję Mieszka I w stosunkach z niemieckim cesarzem. Ponadto zaszczepienie na polskim gruncie kościelnych wzorów organizacyjnych, w tym szczególnie ważne w dyplomacji piśmiennictwo i formy kancelaryjne, przysłużyło się wzmocnieniu powstającego organizmu państwowego.

Po śmierci cesarza Ottona I w roku 973 nastąpiła w Niemczech walka o jego sukcesora. Mieszko I poparł kandydaturę księcia bawarskiego Henryka Kłótnika, jednak jego stronnik przegrał. Mieszko I musiał podjąć dyplomatyczne działania, by załagodzić zaistniałą sytuację. Dlatego wysłał swego syna Bolesława (zwanego później Chrobrym) jako zakładnika na dwór cesarski oraz płacił cesarzowi trybut (daninę). Po śmierci Dobrawy w roku 977 Mieszko I ożenił się z córką margrabiego Marchii Wschodniej, Odą, która urodziła mu trzech synów: Mieszka, Świętopełka i Lamberta.

Polska Mieszka I - znaczenie

Niedługo przed śmiercią, Mieszko I wydał w roku 990 dokument zwany Dagome iudex, w którym oddał Polskę pod opiekę papieżowi. Dokument Dagome iudex zawierał opis granic państwa Mieszka I, zgodnie z którym do Polski należały Wielkopolska, Kujawy, Mazowsze, Śląsk i Pomorze.

Po śmierci Mieszka I w roku 992 nastąpił przejściowy podział kraju, gdyż oprócz Bolesława Chrobrego do korony pretendowali synowie Mieszka I z małżeństwa z Odą. Jednak Bolesławowi Chrobremu udało się pokonać przyrodnich braci i tym samym utrzymać zjednoczenie kraju, które dużym wysiłkiem militarnym i dyplomatycznym zostało wywalczone przez jego ojca.

Całokształt politycznych, dyplomatycznych i militarnych zabiegów Mieszka I, oceniany ze współczesnej perspektywy, pozwala wysnuć wniosek, iż Mieszko I był mądrym i przewidującym władcą. Rozmaite sojusze, które zawierał Mieszko I świadczą o wysokich zdolnościach dyplomatycznych księcia, którego najwyższym celem był interes państwa polskiego.

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Polecamy