Znajdź kurs, studia, szkolenie

Edward Gierek

Michał Minałto
03.06.2009 , aktualizacja: 26.01.2015 13:08
A A A Drukuj
Edward Gierek - polski polityk i działacz komunistyczny. Wieloletni poseł na sejm, od 1970 do 1980 roku I Sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Okres jego władzy nazywany jest "dekadą Gierka". Początkowo polityka Edwarda Gierka przyczyniła się do wzrostu inwestycji, konsumpcji i modernizacji kraju. Jednakże wprowadzane przez ekipę Edwarda Gierka zmiany były możliwe głównie dzięki wielkim międzynarodowym pożyczkom. Zadłużenie Polski< przyczyniło się w drugiej części dekady do poważnego kryzysu i niepokojów społecznych.
Dojście Edwarda Gierka do władzy

Edward Gierek urodził się w 1913 roku na Zagłębiu, znaczną cześć młodości spędził na emigracji we Francji i w Belgii, gdzie pracował jako robotnik w kopalniach. Nauczył się tam mówić biegle po francusku, co później odróżniało go od innych komunistycznych przywódców, nieznających języków zachodnich.

Do Polski wrócił po II wojnie światowej. Szybko zrobił karierę w strukturach Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), w 1957 roku został sekretarzem wojewódzkim na Śląsku, kluczowym regionie dla gospodarki PRL za sprawą przemysłu wydobywczego i ciężkiego.

W drugiej połowie lat sześćdziesiątych XX wieku komunistyczna Polska pogłębiała się w stagnacji gospodarczej i marazmie społecznym. Władysław Gomułka, I Sekretarz PZPR, który doszedł do władzy w 1956 roku z obietnicą zmian, zaostrzał kurs. W 1968 roku wybuchła inicjowana przez władze kampania antysemicka i Wydarzenia Marcowe, interwencja wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji, wreszcie, na skutek kryzysu gospodarczego - krwawo stłumione strajki na Wybrzeżu (Wydarzenia Grudniowe).

Przez cały ten czas w łonie PZPR trwała walka o władzę pomiędzy frakcjami, ze współudziałem Moskwy. Skompromitowany Władysław Gomułka musiał ustąpić, jego miejsce zajął popularny Edward Gierek.

Zmiana była jednak pozorna, ponieważ na drugim planie pozostało wielu dawnych działaczy PZPR, takich jak: Mieczysław Moczar, Stanisław Kociołek, czy późniejszy I Sekretarz PZPR Wojciech Jaruzelski.

Dekada Gierka i propaganda sukcesu

Po okresie kilkuletnich niepokojów społecznych ekipa Edwarda Gierka dążyła do wyciszenia nastrojów.

Prowadzono politykę rozwijania gospodarki, wielkich inwestycji i wspierania indywidualnej konsumpcji. Wzrosły pensje i emerytury, budowano wielkie kompleksy przemysłowe. Masowo oddawano do użytku mieszkania.

W sklepach pojawiły się dotąd trudno dostępne towary i produkty, także licencjonowane i importowane z zachodu, jak napój Coca Cola. Bardziej dostępne stały się samochody, powszechnie dostępne były wczasy i kolonie dla dzieci. Częściowo otworzono granice umożliwiając Polakom odbywanie turystycznych podróży, głównie po państwach bloku wschodniego. Społeczny optymizm nakręcała tak zwana propaganda sukcesu - prasa, radio i telewizja nieustannie pokazywały sukcesy gospodarcze Polski i wysoki poziom życia w kraju.

Edward Gierek ukazywany był jako "dobry gospodarz" chętnie rozmawiający ze zwykłymi ludźmi, nieustannie odwiedzający zakłady pracy.



Choć rozwój materialny Polski w okresie dekady Gierka jest niewątpliwy, wzrost gospodarczy umożliwiający konsumpcję był pozorny i wynikał głównie z gigantycznych pożyczek udzielanych gównie na zachodzie, gdzie Edward Gierek, jako postać wyróżniająca się spośród komunistycznych przywódców (na przykład za sprawą znajomości języków obcych), był względnie lubiany.

Nieuchronnie nadciągało bolesne załamanie gospodarki, które miało przynieść kres rządom Edwarda Gierka.

Kryzys i Wydarzenia Czerwcowe

W drugiej połowie lat siedemdziesiątych XX wieku nadal oddawano do użytku zapoczątkowane wcześniej wielkie inwestycje (jak trasa szybkiego ruchu z Warszawy na Śląsk, Centralną Magistralę Kolejową czy warszawski Dworzec Centralny), jednak coraz dotkliwiej dawał się we znaki dług zaciągnięty na arenie międzynarodowej i narastający kryzys gospodarczy.

Niezależnie od propagandy sukcesu strajki i niezadowolenie społeczne były obecne przez całą dekadę Gierka.

Jednak apogeum niezadowolenia miało miejsce w 1976 roku, kiedy to rząd zdecydował się na drastyczną podwyżkę cen kluczowych artykułów spożywczych. Wybuchły strajki, tak zwane Wydarzenia Czerwcowe - najważniejsze w Radomiu i podwarszawskim Ursusie, krwawo i okrutnie stłumione przez władze. Zapoczątkowało to niezwykłą mobilizację środowisk opozycyjnych i powstanie Komitetu Obrony Robotników (KOR).

Upadek Edwarda Gierka, krytyka i wizerunek dziś

Wraz z kryzysem gospodarczym i postępującym niezadowoleniem społecznym wzrastała także arogancja i megalomania władzy. Ekipa Edwarda Gierka wykonywała coraz więcej symbolicznych gestów w stosunku do Związku Radzieckiego.

Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Polecamy