Romantyzm

Opr. mr
30.06.2014 , aktualizacja: 31.05.2016 13:02
A A A
Romantyzm jako prąd ideowy, literacki i artystyczny w Europie Zachodniej rozwijał się czasu wielkiej Rewolucji Francuskiej (1789 r.) do lat czterdziestych XIX wieku.

Periodyzacja romantyzmu w Polsce

W Polsce epoka ta przypada na czas ruchów narodowowyzwoleńczych (powstanie listopadowe, krakowskie i styczniowe). Za jej początek przyjmuje się datę wydania "Ballad i romansów" Adama Mickiewicza w 1822 roku.

Przeczytaj więcej o "Balladach i romansach"

Koniec epoki następuje wraz z upadkiem powstania styczniowego w 1863 roku. Wyróżnia się dwie fazy polskiego romantyzmu: przedlistopadowy (1822-1830) i krajowo-emigracyjny (1830-1863).

Idee epoki

Filozofia w dobie romantyzmu całkowicie odrzucała filozofię oświecenia. Romantycy przedkładali uczucia, intuicję i wiarę nad rozum, buntowali się przeciwko klasycyzmowi i harmonii, kanonom i konwencjom, protestowali przeciwko feudalnemu kształtowi państwa, fascynowali się naturą. Odrzucali racjonalizm, uważając, że tajemniczość, fantastyka i apologia wyobraźni jest mocą kreatorską człowieka oraz jedynej prawdziwej rzeczywistości. Głosili ideał "człowieka wewnętrznego", indywidualisty zbuntowanego przeciwko światu, normom społecznym, walczącego w imię zbiorowości.

Głównymi nurtami filozoficznymi były: historyzm, mistycyzm, mesjanizm, bajronizm, werteryzm, prometeizm, wallenrodyzm i orientalizm.

Zobacz, co to był wallenrodyzm

Bohaterowie literatury romantyzmu

Tematyka literatury romantyzmu była głównie patriotyczna i niepodległościowa, miłosna oraz moralna. Typowymi bohaterami byli: szalony, zbuntowany przeciwko ogólnemu porządkowi świata poeta, o silnej indywidualności, nierzadko cierpiący z powodu nieszczęśliwej miłości, dążący do wolności i szczęścia, odkrywający swoje powołanie w służbie narodu, patriotyczny szlachcic oraz chłop lub chłopka poniżani przez pana.

Zobacz charakterystykę bohatera romantycznego

Gatunki literackie

W literaturze preferowane są gatunki mieszane, takie jak: poemat dygresyjny, powieść poetycka czy ballada.

Sprawdź definicję powieści poetyckiej

Poezja romantyczna odrzucała klasyczne reguły, nawiązywała do celtyckich ballad, średniowiecza, Orientu i twórczości ludowej. Przeplatały się w niej wątki realistyczne i fantastyczne. Obejmowała problemy uniwersalne i rozterki jednostki. W Polsce skupiała się głównie wokół walki narodowowyzwoleńczej, nie była obojętna na historię i kulturę zniewolonego narodu. Wyjątkiem była twórczość Aleksandra Fredry, któremu współcześni zarzucali, że jego komedie są "nienarodowe", ponieważ w dobie niewoli nie opisują cierpienia narodu.

Przeczytaj o "Zemście" Aleksandra Fredry

Najbardziej znane gatunki romantyzmu to:

dramat romantyczny: "Dziady" Adama Mickiewicza, "Kordian", "Balladyna" Juliusza Słowackiego

Sprawdź, czym się charakteryzował dramat romantyczny

ballada: "Ballady i romanse" Adama Mickiewicza

sonet: "Sonety krymskie" Adama Mickiewicza

powieść poetycka: "Grażyna" Adama Mickiewicza, "Maria" Antoniego Malczewskiego

epopeja: "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza

Sprawdź definicję epopei

poemat liryczny: "Anhelli" Juliusza Słowackiego

poemat dygresyjny: "Beniowski" Juliusza Słowackiego

komedia: "Pan Jowialski", "Śluby panieńskie" Aleksandra Fredry

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX