Znajdź kurs, studia, szkolenie

Elegia o chłopcu polskim - analiza

Mirosława Michalska
12.03.2008 , aktualizacja: 04.12.2014 12:16
A A A Drukuj
W wierszu Elegia o chłopcu polskim poeta dla wyrażenia smutku i rozpaczy odwołał się do starożytnego gatunku elegii, czyli utworu lirycznego o smutnym nastroju, wyrażającym ból po stracie ukochanej osoby, lub ból i smutek ogólnoludzki, zawiera refleksję na temat nieszczęścia. Elegia bywała pieśnią żałobną,
Podmiot liryczny

Podmiotem lirycznym w wierszu jest matka, reprezentująca wszystkie polskie matki, którym wojna odebrała dzieci. Występują tu również zwroty podmiotu lirycznego typowe dla liryki inwokacyjnej*: oddzielili cię syneczku, wyuczyli cię syneczku, które świadczą o silnej więzi emocjonalnej między matką a synem.

Kołysanka

Autor stylizuje swój monolog na matczyną kołysankę. Typowe dla kołysanki w tym utworze są:

- melodyjność tekstu,

- intonacja,

- spokojny falujący rytm wiersza o rzewnym i łagodnym nastroju,

- częste powtórzenia i paralele** - powodują, że tekst jest monotonny jak śpiewana dziecku kołysanka: oddzielili cię, syneczku, (...) haftowali ci, syneczku, powtarza się ludowy zaśpiew: syneczku, syneczku, jasny synku.

Rymy

Śledząc powoli strofy, dostrzegamy, iż linia melodyczna wiersza nie jest jednolita. Pierwsze dwa wersy mają budowę: 8+7 (1); 8+7 (1), ale w dwóch kolejnych obserwujemy zjawisko skracania liczby sylab (8+6; 8+6) i wprowadzania męskich, twardo brzmiących rymów. Rym jest ważnym elementem ekspresji - stąd mamy trzy czterowersowe strofy o rymach nieregularnych.

Za pomocą takich zabiegów Baczyński wprowadza do kołysanki mocne, brutalne akcenty. Spokojny nastrój kołysanki burzy ostrymi, twardymi i brutalnymi jak życie żołnierskie słowami: pożoga, śmierć, krew, trwoga, wisielec. Czyta się go jak płacz, lament.

Kontrast widzimy również w zestawieniu losu chłopca polskiego podczas wojny z oczekiwaniami matki.

Budowa

Elegia to najstarsza forma stroficzna, składa się z dwu-wersu złożonego z heksametru - 6 stóp i pentametru - 5 stóp. Baczyński w swym utworze przestrzega reguł gatunku.

Epitety

Epitety w wierszu zawierają negatywną ocenę zjawisk: smutne oczy, rudą krwią, żelazne łzy, najwstydliwsze z dróg.

Środki stylistyczne

Analiza środków stylistycznych, w które obfituje utwór, pozwala dostrzec wizję okrutnego świata, odkryć dramat pokolenia zmuszonego do egzystowania w tej epoce.

Motyw cierpienia

W dwudziestym wieku, wieku dwóch wojen światowych, cierpienie stało się doświadczeniem całych pokoleń.

Młodzi ludzie w chwili wybuchu wojny musieli pożegnać się ze swoimi młodzieńczymi marzeniami, pragnieniami, zamiarami i stanąć do walki z okupantem. Podejmowali najtrudniejsze decyzje, dotyczące wyboru między śmiercią a życiem, a często nie mieli w ogóle wyboru.

Przeżycia tych młodych chłopców i dziewcząt wielokrotnie byłyby trudne do zniesienia nawet przez ludzi dorosłych, dojrzałych.

Na całym pokoleniu Kolumbów cierpienie odcisnęło swoje piętno. Ci, którzy przeżyli wojnę, nie mieli młodości, przedwcześnie weszli w wiek dojrzały, przeżycia wojenne pozostały w nich przez całe późniejsze życie.

Wyjaśnienia

*Liryka inwokacyjna - utwory liryczne, w których podmiot zwraca się do jakiegoś adresata, wyraźnie określonego lub domyślnego.

** Pararela - pokazanie analogii, przeprowadzenie porównania, podobieństwa między dwoma przedmiotami.

Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX