Znajdź kurs, studia, szkolenie

Bajki

Autor: Ignacy Krasicki / Opracowała: Anna Michalska
09.04.2008 , aktualizacja: 08.09.2008 12:10
A A A Drukuj
Bajka - gatunek literacki o charakterze dydaktycznym, utwór wierszowany opatrzony morałem; bohaterami są często zwierzęta, ludzie, rośliny lub przedmioty. Autorzy bajek posługują się również alegorią.

"Bajki i przypowieści" Ignacego Krasickiego wydano w 1779 roku w warszawskiej drukarni Michała Grölla. Tom zawiera "Wstęp do bajek" i 106 utworów podzielonych na cztery części. Drugi tom bajek pt. "Bajki nowe" ukazał się w 1802 roku, po śmierci autora. Ignacy Krasicki w swoich bajkach zawierał obserwacje otaczającego go świata, krytykował, żartował, próbował pouczać. Tworzył krótkie bajki epigramatyczne (naśladując Ezopa, Lessinga) oraz dłuższe, narracyjne, pisane na wzór bajek francuskiego poety La Fontaine'a .

Wstęp do bajek

W tym dziesięciowersowym utworze Ignacy Krasicki starał się określić istotę bajki jako gatunku. Najpierw wyliczył szereg nieprawdopodobnych sytuacji życiowych, będących zaprzeczeniem przyjętych stereotypów. W ostatnich dwóch wersach następuje puenta, dwuznaczna ocena wcześniejszych stwierdzeń. Ignacy Krasicki pisze, że "wszystko to być może" - wszystkie sytuacje mogą być prawdą, ale w czasach, w których żyje poeta, należy opisywać je tylko w bajkach. Poeta odkrywa własne uczucia pesymisty przerażonego upadkiem moralnym społeczeństwa, głupotą niektórych ludzi. Opisana rzeczywistość jest pełna wad, ludzie zdają sobie z nich sprawę, są to wady powszechne, jednak trudne do wykorzenienia.

Ptaszki w klatce

Bajka Ignacego Krasickiego "Ptaszki w klatce" jest szczególnie ważna. Poeta poruszył w niej problem ważny dla każdej żywej istoty - pragnienie wolności. Utwór ten to rozmowa dwóch ptaków - czyżyków - uwięzionych w klatce. Pierwszy, który urodził się w niewoli, nie zna smaku wolności. Dla niego życie w klatce to coś naturalnego, zaakceptował je. Drugi z ptaków, stary czyżyk, żył kiedyś na wolności, teraz został uwięziony. Stary ptak nie może przyzwyczaić się do życia w niewoli.

Utwór powstał po I rozbiorze Polski. Ignacy Krasicki poruszył w nim ważny dla patriotów problem "przyzwyczajania" się do życia w niewoli. Młodzi, zauroczeni nowymi wzorami, obcą modą, zapomnieli, że żyją w niewoli.

Ignacy Krasicki przypomina, że największą wartością, o którą trzeba walczyć jest wolność.

Dobroczynność

Bajka epigramatyczna, jej tytuł - "Dobroczynność" - jest ironiczny. Owca chwali dobroczynność wilka, który zjadł jagnię, natomiast jej darował życie. Utwór można odczytać jako głos Ignacego Krasickiego o sytuacji Polski pod zaborami. Stanowi ona komentarz do postawy ugodowości wobec zaborców. Autor przedstawia fałsz, obłudę postawy lojalistycznej.

Jednoznaczny jest morał bajki mówiący o tym, że przemocy nie można usprawiedliwiać.

Hipokryt

Tytuł bajki - "Hipokryt" - oznacza postawę polegającą na dwulicowości, zakłamaniu, obłudzie. Hipokryta mówi zupełnie coś innego niż myśli. W bajce tytułowy hipokryta udaje dobrego człowieka, stwierdza "psa obić nie bardzo się godzi", mówi jednak, że pies jest wściekły. Kłamstwo to powoduje, że ludzie zabijają zwierzę.

Komar i mucha

Bajka "Komar i mucha" opowiada historię komara użalającego się nad tonącą muchą. Gdy patrzył na muchę - wpadł w płomień świecy i spłonął. Morał bajki Ignacego Krasickiego znajduje się na początku utworu, został wyrażony wprost: "Mamy latać, latajmyż nie górnie, nie nisko". Słowa te znaczą, że zawsze trzeba zachować umiar, wtedy można osiągnąć najwięcej.

Kulawy i ślepy

Bajka narracyjna, występują w niej dwaj bohaterowie - ślepy i kulawy. W drodze ślepy niósł kulawego. Kulawy udzielał wskazówek, aby mogli bezpiecznie iść naprzód. Po pewnym czasie znudziło się to ślepemu, postanowił nie słuchać towarzysza drogi. Za pomocą kija chciał badać grunt. Jednak mimo kija i przestróg najpierw wszedł na drzewo, a potem do wody. Na koniec wpadli do dołu i obaj stracili życie. Bohaterowie utworu okazali się nieodpowiedzialni. Morał bajki znajduje się na końcu:

"I ten winien, co kijem bezpieczeństwo mierzył,

I ten, co bezpieczeństwo głupiemu powierzył".

Wół minister

Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX