Znajdź kurs, studia, szkolenie

"Pieśń o spustoszeniu Podola" - Jan Kochanowski - omówienie

Mirosława Michalska
02.12.2014 , aktualizacja: 02.12.2014 15:18
A A A Drukuj
Pieśń o spustoszeniu Podola

Pieśń o spustoszeniu Podola (shutterstock)

"Pieśń o spustoszeniu Podola" powstała około 1575 roku. Opowiada o skutkach najazdu tatarskiego, kiedy to spustoszenie ziem polskich osiągnęło niespotykane wcześniej rozmiary: według kroniki Bielskiego Tatarzy wzięli wówczas ponad 50 tysięcy jeńców. " Pieśń V" wydana została w zbiorze " Pieśni" z 1585-86 roku.
Analiza utworu

W doborze środków artystycznych Kochanowski kieruje się ich oddziaływaniem na uczucia czytelnika. Pragnąc ukazać ogrom zniszczeń, bezbronność ludzi i bezwzględność najeźdźcy poeta używa nacechowanych emocjonalnie wyrażeń. Część zwrotów pochodzi z języka myśliwych. Autor pamięta jednocześnie, że przemawia do szlachty.

W utworze pojawiają się liczne epitety i metafory:

obraz zniszczeń: "ziemia spustoszona"; "łup żałosny"; "odbieżało stado"; "pasterz owiec"; "piękne łanie"; ostrożne psy";

w stosunku do najeźdźcy: "pohaniec sprosny"; "Torczyn niewierny"; "psy bisurmańskie"; "drapią wilcy"; "jedzą nas".

Dobitnemu wyrażeniu gorzkich prawd, podkreślaniu oburzenia, żalu i wstydu, służą też środki składniowe i wersyfikacyjne:

wykrzykniki: " cny Lachu"; "dajmy"; "a naprzod dajmy";

nacechowane ironią pytania retoryczne: "Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają?";

powtórzenia: "Zbójce (nieczyste) zbójce"; "a nas nierządne, ach, nierządne jedzą".

W ostatniej strofie zawarta zostaje pointa - morał. Dopiero tutaj podmiot pozwala sobie na zdystansowanie się od narodu i mówi wyłącznie we własnym imieniu. Taka budowa wzmacnia siłę perswazji.

Adresat liryczny jest wyraźnie wskazany, w związku z czym jest to liryka apelu. Podmiot liryczny przemawia do narodu i w jego imieniu. Kilkakrotnie występuje wołacz "Polaku", "Lachu", będący bezpośrednim zwrotem do adresata. Patos przeplata się w wierszu z ironią i szyderstwem.

Zobacz także
Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX