Znajdź kurs, studia, szkolenie

Pieśń o spustoszeniu Podola - omówienie

Autor: Jan Kochanowski / Opracowała: Mirosława Michalska
06.05.2008 , aktualizacja: 17.09.2008 11:49
A A A Drukuj
Geneza utworu

„Pieśń o spustoszeniu Podola" powstała około 1575 roku. Opowiada o skutkach najazdu tatarskiego, kiedy to spustoszenie ziem polskich osiągnęło niespotykane wcześniej rozmiary: według kroniki Bielskiego Tatarzy wzięli wówczas ponad 50 tysięcy jeńców. „Pieśń V" wydana została w zbiorze „Pieśni" z 1585-86 roku.

Analiza utworu

W doborze środków artystycznych Kochanowski kieruje się ich oddziaływaniem na uczucia czytelnika. Pragnąc ukazać ogrom zniszczeń, bezbronność ludzi i bezwzględność najeźdźcy poeta używa nacechowanych emocjonalnie wyrażeń. Część zwrotów pochodzi z języka myśliwych. Autor pamięta jednocześnie, że przemawia do szlachty.

W utworze pojawiają się liczne epitety i metafory:

obraz zniszczeń: „ziemia spustoszona"; „łup żałosny"; „odbieżało stado"; „pasterz owiec"; „piękne łanie"; „ostrożne psy";

w stosunku do najeźdźcy: „pohaniec sprosny"; „Torczyn niewierny"; „psy bisurmańskie"; „drapią wilcy"; „jedzą nas".

Dobitnemu wyrażeniu gorzkich prawd, podkreślaniu oburzenia, żalu i wstydu, służą też środki składniowe i wersyfikacyjne:

wykrzykniki: „cny Lachu"; „dajmy"; „a naprzod dajmy";

nacechowane ironią pytania retoryczne: „Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają?";

powtórzenia: „Zbójce (nieczyste) zbójce"; „a nas nierządne, ach, nierządne jedzą".

W ostatniej strofie zawarta zostaje pointa - morał. Dopiero tutaj podmiot pozwala sobie na zdystansowanie się od narodu i mówi wyłącznie we własnym imieniu. Taka budowa wzmacnia siłę perswazji.

Adresat liryczny jest wyraźnie wskazany, w związku z czym jest to liryka apelu. Podmiot liryczny przemawia do narodu i w jego imieniu. Kilkakrotnie występuje wołacz „Polaku", „Lachu", będący bezpośrednim zwrotem do adresata. Patos przeplata się w wierszu z ironią i szyderstwem.

Zobacz także
Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX