Znajdź kurs, studia, szkolenie

Młoda Polska

opr. mr
30.06.2008 , aktualizacja: 01.12.2008 17:39
A A A Drukuj
Za początek epoki Młoda Polska przyjmuje się rok 1891 (wydanie pierwszego tomu poezji Kazimierza Przerwy-Tetmajera), a za koniec - 1918 (odzyskanie przez Polskę niepodległości).

Nazwa epoki

Słowo "młode"("młoda") w nazwie epoki początkowa pojawił się na zachodzie Europy i określał odpowiednio Młode Niemcy, Młodą Belgię, Młodą Francję czy Młodą Skandynawię. W Polsce nazwa wzięła się od cyklu artykułów Artura Górskiego opublikowanych w 1898 roku w krakowskim czasopiśmie "Życie"pod wspólnym tytułem "Młoda Polska".

Okres ten, zarówno w Polsce jak i w Europie, nazywany był również neoromantyzmem (pisarze i artyści nawiązywali do twórczości wielkich romantyków) oraz modernizmem (określał w literaturze, malarstwie, muzyce, filozofii zespół nowoczesnych charakterystycznych dla tego okresu).

Pojęciami kojarzonymi z Młodą Polską są również:

fin de siecle (francuski) - koniec wieku,

dekadentyzm ("schyłek wieku") - postawa człowieka końca XIX wieku kojarzona z biernością, niemocą, apatią, przeświadczeniem o nieuchronności śmierci, a w związku z tym oznaczająca rezygnację z jakiejkolwiek aktywności,

Przeczytaj więcej o dekadentyzmie

impresjonizm ("impression"- franc. przelotne wrażenie) - nazwa ta wzięła się od obrazu Moneta "Wschód słońca. Impresja"i oznaczała odtwarzanie świata, ukazujące jego nieustającą zmienność,

Przeczytaj więcej o impresjonizmie

symbolizm - kierunek ten powstał we Francji, jego prekursorem był Charles Baudelaire ("Kwiaty zła"), a głównym przedstawicielem Artur Rimbaud; symbol posiada dwa znaczenia: realne-rzeczywiste i ukryte (skojarzeniowe),

Zobacz, w których lekturach można znaleźć symbolizm

ekspresjonizm ("expression"- franc. gwałtowne wyrażanie emocji, "krzyk duszy") - kierunek ten, przeciwstawiając się naturalizmowi i impresjonizmowi, dążył do wyrażenia w sposób spotęgowany i dramatyczny wewnętrznych przeżyć twórcy, secesja - nurt w sztuce, u którego podstaw legło przekonanie, że wszystko może być dziełem sztuki; wyznacznikiem tego kierunku była falista, asymetryczna linia,

"sztuka dla sztuki"- przekonanie pisarzy, że żadna sztuka, w tym literatura, nie może pełnić funkcji służebnych, powinna być sztuką samą w sobie, wartością samą w sobie, powinna być oryginalna i wymyślna, pełna symboli, które odczyta bez trudu inteligentny człowiek.

Filozofowie epoki

Artur Schopenhauer ("Świat jako wola i wyobrażenie") - głosił pogląd, że istotą ludzkiej egzystencji jest bezrozumny popęd, który uniemożliwia ludziom całkowicie wolne działanie. Pogoń człowieka za szczęściem przesiąknięta jest cierpieniem z powodu niezaspokojenia ambicji i pragnień, ponieważ życie jest za krótkie, by mógł on cokolwiek osiągnąć w pełni. Goniąc za mrzonkami, ułudą, wie, iż ta gonitwa za pokusami świata i tak zakończy się śmiercią. Według Schopenhauera wszelkie religie, filozofie są ucieczką od rzeczywistości. Proponował ludziom umiarkowaną rezygnację z wszelkich żądz i wyzbycie się pragnień, a także ucieczkę w stan nirwany - pół-istnienia, pół-snu.

Filozofia ta stała się jednym ze źródeł młodopolskiego kultu artysty i buntu przeciwko mieszczańskiemu światu. Dramatyczna sytuacja artysty, jego nieprzystosowanie do życia wśród przyziemnych wartości, poczucie silnego konfliktu z otoczeniem było jedną z cech charakteryzujących postawy dekadenckie .

Friedrich Nietzsche ("Tako rzecze Zaratustra"; "Poza dobrem i złem") - był przedstawicielem immoralizmu. Przeciwstawiał się słabości dekadenckiej postawy, drwił z takich haseł, jak: równość, wolność, sprawiedliwość czy litość i filantropia. Według niego tylko wolność absolutna, w tym odrzucenie ograniczeń moralnych, mogło zapewnić człowiekowi szczęście. Wyznawał kult człowieka silnego, walczącego z przeciwnościami losu. Stworzył teorię nadczłowieka i wyodrębnił "rasę panów", dopuszczając formę zależności między ludźmi. Zgodnie z nią słabi muszą zależeć od silnych, a silni, nieograniczeni żadnymi normami etycznymi, mają prawo działać "poza dobrem i złem". Nietsche dokonał przewartościowania systemów etycznych i losy słabych ludzi oraz świata pozostawił w rękach "nadludzi", którzy niczym nieograniczeni - ani etyką, ani prawem, mogli czynić wszystko, by udowodnić, że człowiek jest z natury silny i może osiągnąć to, o czym zamarzy, może panować nad innymi z racji swej siły.

Zobacz, w których lekturach znajdziesz poglądy Nietzschego

Henryk Bergson ("Ewolucja twórcza") - uważał, że świat , który jest materialny, można poznać tylko z a pomocą intuicji. Odrzucał empiryzm i racjonalizm. Twierdził, że świat i przyroda są w nieustannym ruchu i rozwijają się dzięki siłom wewnętrznym, pędowi życiowemu ("elan vital"). Według niego człowiek, który nie ma własnego zdania, ale opiera się na opinii ogółu i poddaje się konwencjom, jest niewolnikiem środowiska i reguł w nim panujących. Jego filozofia to filozofia życia pełnego przy zachowaniu własnej tożsamości i wolności oraz poznawania intuicyjnego, jak również życiowej aktywności, która pozwala osiągnąć niemożliwe.

Skomentuj:

Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX