Znajdź kurs, studia, szkolenie

Ferdydurke - groteska i parodia w powieści

Autor: Witold Gombrowicz / Opracowała: Mirosława Michalska
29.08.2008 , aktualizacja: 29.08.2008 09:54
A A A Drukuj
"Ferdydurke" Witolda Gombrowicza jest powieścią groteskową - groteska dotyczy wszystkich jej warstw, elementów oraz języka. Witold Gombrowicz proponuje powieść odbiegającą od codziennego światopoglądu, krystalizującą się w opozycji do form kultury, oficjalnych ideologii. Proponuje pewną grę, jeśli jako czytelnicy wyrazimy na nią zgodę, będziemy respektować jej właściwości, nie popadniemy w konflikt z realizmem otaczającego świata.

Pisarz tworzy specyficzną symbolikę. Do rangi symboli urastają zostają niektóre części ciała. Nie jest to jednak serce, które potocznie uważane jest za symbol uczuć. Gombrowiczowska symbolika pozbawiona jest obowiązujących konwenansów, nie respektuje utrwalonych wzorów zwyczajów. Te symbole to: palec, nos, policzek, gęba, pupa, łydka.

Parodia w powieści dotyczy utartych form występujących w szkole, nowoczesnej rodzinie, na dworze ziemiańskim, pośród chłopstwa. Jej celem jest ośmieszenie naśladowanych motywów. Natomiast wprowadzane do opisu groteska, absurd, wyolbrzymienia, odchodzenie od logiki służą parodii. Parodia daje możliwość zdystansowania się od przedstawianych obrazów i zjawisk, ujęcia ich z innej, komicznej, absurdalnej nieraz strony. Parodia nie jest więc zwykłym naśladownictwem, tworzy nową wartościującą pierwotne zjawisko jakość. Powieść Witolda Gombrowicza jest przez swój parodystyczny charakter także silnie dyskursywna - narrator prowadzi dialog nie tylko z formami, z tradycją, ale także z innymi dziełami literackimi, do których mniej lub bardziej wyraźnie nawiązuje, przez co sam jako pisarz także grzęźnie w formach epok przeszłych, do których, chcąc nie chcąc, musi się jakoś ustosunkować (stąd parodiowanie formy powiastki filozoficznej w rozdziałach o Filidorze i Filibercie, elementy nawiązujące do Dantego i początku jego "Boskiej Komedii", do "Roty" Marii Konopnickiej w wypowiedzi Syfona, karykatura świata przedstawionego w "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza).

Witold Gombrowicz pragnie wyjść ze starych form i odnaleźć własny sposób wyrażania myśli. Dlatego wprowadza autorskie neologizmy, zrywa z logiką wypowiedzi, przetwarza style innych epok i twórców. Powieść "Ferdydurke" bliska jest gatunkowo satyrze, krytykującej rzeczywistość, ośmieszającej zjawiska, wady społeczne, które autor uznaje za negatywne. Satyra nie jest u Witolda Gombrowicza realizowana jako gatunek, ale jako technika pisarska.

Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX